วันนี้ (20 ต.ค. 69) เวลา 09.00 น. ณ ห้องประชุม 4 ชั้น 4 อาคารอำนวยการ ศาลากลางจังหวัดเชียงใหม่ คณะทำงานจากองค์การพัฒนาอุตสาหกรรมแห่งสหประชาชาติ (United Nations Industrial Development Organization: UNIDO) เข้าพบนายศิวกร บัวป้อง รองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ พร้อมด้วยหัวหน้าส่วนราชการและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อหารือความก้าวหน้าการดำเนินโครงการจัดการสารหนูผ่านการบริหารจัดการแบบบูรณาการในภาคเหนือของประเทศไทย (Project No. 250290: Arsenic Decontamination through Integrated Arsenic Management in Northern Thailand) โดยมุ่งเน้นพื้นที่ตำบลท่าตอน อำเภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่

คณะทำงาน UNIDO รายงานว่า ได้ร่วมกับกรมควบคุมมลพิษ (PCD) สำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 1 (เชียงใหม่) และเครือข่ายเอเชียด้านสารหนู (Asia Arsenic Network: AAN) ลงพื้นที่สำรวจและเก็บตัวอย่างน้ำระหว่างวันที่ 19–28 สิงหาคม 2569 ครอบคลุมแหล่งน้ำในจังหวัดเชียงใหม่และกรุงเทพมหานคร ทั้งแม่น้ำกก บ่อน้ำใต้ดิน แหล่งน้ำเพื่อการเกษตร ระบบน้ำประปาและน้ำดื่ม รวมถึงโครงสร้างพื้นฐานด้านน้ำในชุมชน เพื่อประเมินสถานการณ์การปนเปื้อนสารหนูและสารปนเปื้อนอื่น ๆ ตลอดจนรวบรวมข้อมูลประกอบการจัดทำแผนปฏิบัติการบริหารจัดการสารหนูแบบบูรณาการ

ผลการตรวจสอบคุณภาพน้ำเบื้องต้นในพื้นที่ตำบลท่าตอน พบว่า ประชาชนบางส่วนใช้น้ำจากแหล่งน้ำภูเขา บ่อน้ำตื้น และน้ำใต้ท้องแม่น้ำเป็นแหล่งน้ำหลัก โดยตัวอย่างน้ำเพื่อการบริโภคที่สำรวจพบสารหนูต่ำกว่าเกณฑ์มาตรฐานน้ำดื่มที่ 0.01 มิลลิกรัมต่อลิตร อย่างไรก็ตาม ยังมีข้อกังวลเกี่ยวกับปริมาณน้ำจากแหล่งน้ำภูเขาที่อาจไม่เพียงพอในช่วงฤดูแล้ง รวมถึงความเสี่ยงจากน้ำท่วมที่อาจส่งผลกระทบต่อระบบผลิตและจ่ายน้ำของชุมชน จึงจำเป็นต้องสำรวจแหล่งน้ำและตรวจสอบคุณภาพน้ำที่ประชาชนใช้งานจริงเพิ่มเติม

นอกจากนี้ การสำรวจแหล่งน้ำเพื่อการเกษตรพบว่า บางแหล่งมีสารหนูและโลหะหนักที่ต้องเฝ้าระวัง โดยตรวจพบสารหนูในน้ำที่ใช้ปลูกกระเทียม 0.025 มิลลิกรัมต่อลิตร และมีรายงานการตรวจพบสารหนูในกระเทียม 2.3 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ขณะที่การตรวจวัดเบื้องต้นในแม่น้ำกกพบสารหนูประมาณ 0.02 มิลลิกรัมต่อลิตร และลดลงเหลือประมาณ 0.005 มิลลิกรัมต่อลิตรหลังการกรอง อีกทั้งยังตรวจพบสารแขวนลอยสีแดงคงเหลือในน้ำหลังผ่านไป 48 ชั่วโมง จึงจำเป็นต้องศึกษาถึงแหล่งกำเนิดสารปนเปื้อน การขนส่งสารหนูและโลหะหนัก รวมถึงความสัมพันธ์กับตะกอนและกิจกรรมของมนุษย์เพิ่มเติม

สำหรับการดำเนินงานระยะต่อไป ซึ่งกำหนดระหว่างวันที่ 18–26 ตุลาคม 2569 คณะทำงานจะดำเนินการเก็บตัวอย่างน้ำเพิ่มเติมจากจุดสำรวจ KK01 บริเวณแม่น้ำลางใกล้ KK01 ระบบน้ำในหมู่ 3 และโรงเรียน รวมถึงแหล่งน้ำจากภูเขาในหมู่ 8 และหมู่ 14 ตลอดจนแหล่งน้ำที่ครัวเรือนเลือกใช้ โดยตรวจวิเคราะห์สารหนู (As) เหล็ก (Fe) โครเมียมทั้งหมด (Total Cr) และโครเมียมเฮกซะวาเลนต์ (Cr⁶⁺) ควบคู่กับการรวบรวมข้อมูลการใช้น้ำจากครัวเรือน ผู้ประกอบการ และชุมชน เพื่อระบุพื้นที่และกลุ่มประชากรที่ควรได้รับการประเมินเพิ่มเติม

นอกจากนี้ จะประสานความร่วมมือกับหน่วยงานภาครัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ผู้นำชุมชน และหน่วยงานด้านสาธารณสุข เพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลสถานการณ์การปนเปื้อน ประเมินความเสี่ยงต่อสุขภาพของประชาชน และพัฒนาแนวทางจัดการสารปนเปื้อนที่เหมาะสมกับบริบทของพื้นที่ รวมถึงการปรับปรุงระบบบำบัดน้ำและการจัดการตะกอนที่ปนเปื้อน

ซึ่งโครงการมีเป้าหมายเพื่อพัฒนาฐานข้อมูลทางวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับคุณภาพน้ำ น้ำเพื่อการเกษตร และสถานการณ์สารหนูในพื้นที่ภาคเหนือ ตลอดจนสนับสนุนการจัดทำแผนบริหารจัดการสารหนูแบบบูรณาการ โดยอาศัยความร่วมมือระหว่างหน่วยงานภาครัฐ ภาควิชาการ องค์กรระหว่างประเทศ และประชาชนในพื้นที่ เพื่อกำหนดมาตรการป้องกันและแก้ไขปัญหามลพิษอย่างมีประสิทธิภาพ และสร้างความมั่นคงด้านทรัพยากรน้ำในระยะยาว